Trudno dziś wyobrazić sobie dzień bez smartfona. Towarzyszy nam od chwili przebudzenia, przez drogę do pracy, aż po wieczorny odpoczynek. Dzięki niemu jesteśmy w stałym kontakcie z rodziną i znajomymi, mamy dostęp do informacji z całego świata, nawigacji, kalendarza czy komunikatorów. Smartfon stał się narzędziem codziennego życia, ale również nieodłącznym elementem współczesnego środowiska pracy. Czy zastanawialiśmy się jednak, jak wpływa on na nasze bezpieczeństwo?

Telefon w pracy a utrata koncentracji

Największym zagrożeniem nie jest sam telefon. Jest nim to, co potrafi nam odebrać, nie czas a uwagę i koncentrację, a właśnie one są jednymi z najcenniejszych zasobów każdego pracownika, niezależnie od wykonywanego zawodu. W psychologii funkcjonuje pojęcie uwagi selektywnej, czyli zdolności do skupienia się na jednym zadaniu przy jednoczesnym ignorowaniu innych bodźców. Problem polega na tym, że smartfony zostały zaprojektowane tak, aby tę uwagę nieustannie od nas przejmować. Dźwięk powiadomienia, wibracja czy nawet widok ekranu wystarczą, aby na chwilę oderwać nas od wykonywanej czynności.

Oczywiście smartfony nie są wyłączną domeną Generacji Z. Korzystają z nich przedstawiciele wszystkich pokoleń. Trudno jednak nie zauważyć, że dla młodych ludzi telefon stał się czymś więcej niż urządzeniem do wykonywania połączeń.

Z perspektywy BHP nie ma jednak znaczenia, czy odpisujemy na wiadomość, przeglądamy media społecznościowe czy zmieniamy utwór w słuchawkach. Każda z tych czynności odciąga naszą uwagę od otoczenia. Kilka sekund wystarczy, aby nie zauważyć leżącej na drodze palety, nadjeżdżającego wózka widłowego, poruszającej się maszyny czy współpracownika próbującego ostrzec nas przed zagrożeniem.

Jeśli dodatkowo korzystamy ze słuchawek, ograniczamy jeden z najważniejszych zmysłów wykorzystywanych do rozpoznawania niebezpieczeństw, słuch. Alarm, sygnał cofającego pojazdu czy okrzyk współpracownika mogą po prostu do nas nie dotrzeć.

Dlaczego trudno odłożyć telefon w pracy?

Czy Generacja Z potrafi funkcjonować bez telefonu? Prawdopodobnie tak. Ciekawsze wydaje się jednak inne pytanie dlaczego tak trudno z niego zrezygnować, nawet na czas wykonywania obowiązków? Odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Dla jednych smartfon będzie narzędziem utrzymywania kontaktu z bliskimi, dla innych sposobem na chwilowe oderwanie się od stresu, źródłem rozrywki czy po prostu efektem nawyku wypracowanego przez lata. W świecie nieustannych powiadomień i mediów społecznościowych coraz częściej sięgamy po telefon automatycznie, nawet wtedy, gdy nie mamy ku temu konkretnego powodu.

Można też spojrzeć na ten problem z perspektywy work-life balance. Granica między pracą a życiem prywatnym coraz bardziej się zaciera. Dawniej telefon służbowy zostawał w biurze. Dziś jedno urządzenie łączy w sobie życie zawodowe i prywatne. Otrzymujemy wiadomości od współpracowników, a chwilę później od rodziny czy znajomych. Smartfon stał się pomostem między tymi dwoma światami, ale jednocześnie sprawił, że znacznie trudniej całkowicie skupić się na tym, co robimy w danym momencie.

Telefon jako przyczyna wypadku przy pracy

W bezpieczeństwie pracy często skupiamy się na widocznych zagrożeniach: ruchomych częściach maszyn, wysokości, energii elektrycznej czy substancjach niebezpiecznych. Znacznie trudniej zauważyć zagrożenie, które znajduje się w głowie pracownika: utraconą koncentrację.

Człowiek nie jest „urządzeniem wielozadaniowym”. Wbrew popularnemu przekonaniu nie wykonujemy kilku czynności jednocześnie, lecz tylko bardzo szybko przełączamy uwagę między nimi. Każde takie przełączenie zwiększa ryzyko pominięcia ważnego bodźca.

Wypadki przy pracy rzadko są wynikiem jednego błędu. Wyobraźmy sobie sytuację na hali produkcyjnej. Pracownik przemieszcza się wyznaczoną ścieżką komunikacyjną, jednak jego wzrok jest skierowany na ekran telefonu, a w uszach ma słuchawki. W tym samym czasie operator wózka widłowego zbliża się do skrzyżowania dróg transportowych.

Zgodnie z przyjętymi zasadami bezpieczeństwa zwalnia i używa klaksonu, aby ostrzec osoby znajdujące się w pobliżu. Problem w tym, że pracownik nie słyszy sygnału ostrzegawczego, a jego uwaga jest całkowicie skupiona na telefonie. Nie zauważa nadjeżdżającego wózka, mimo że wszystkie standardowe środki ostrożności zostały zastosowane.

Czy w tej sytuacji możemy wskazać jedną przyczynę? Nie. Do potencjalnie niebezpiecznego zdarzenia doprowadziło kilka elementów: rozproszenie uwagi, ograniczenie percepcji słuchowej przez słuchawki, rutyna

Paradoksalnie telefony rozpraszają nie tylko pracowników. Ilu z nas, prowadząc kontrolę, odpisało na służbową wiadomość? Ilu podczas szkolenia zerknęło na ekran, bo właśnie przyszedł e-mail? Jeśli chcemy budować kulturę bezpieczeństwa, sami również powinniśmy dawać przykład świadomego korzystania z technologii.